کاهش ۵۵ درصدی انتشار کربن خودروهای سواری نو در ایران

شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران (ISQI) قرار است در کنفرانس تغییر اقلیم سازمان ملل متحد، COP31، گزارشی از وضعیت انتشار دی‌اکسید کربن در صنعت خودروی کشور ارائه کند؛ گزارشی که از کاهش قابل توجه میانگین انتشار کربن خودروهای سواری جدید طی دو دهه گذشته خبر می‌دهد، اما هم‌زمان ضعف نظارت بر خودروهای در حال تردد را نیز برجسته می‌کند.

بر اساس داده‌های این گزارش، میانگین انتشار دی‌اکسید کربن خودروهای سواری نو در ایران از حدود ۱.۳۴ گرم به ازای هر کیلومتر در سال ۲۰۰۳ به حدود ۰.۶ گرم در سال ۲۰۲۵ رسیده است. به این ترتیب، میزان انتشار کربن در این بخش طی دوره مورد بررسی حدود ۵۵ درصد کاهش یافته است. این آمار حاصل فعالیت‌های پایش و آزمون آلایندگی در مرکز تست ISQI است و روند تغییرات استانداردهای انتشار کربن در صنعت خودروی ایران را نیز بررسی می‌کند.

با وجود این کاهش، گزارش ISQI به یک چالش مهم اشاره دارد: روند نظارت بر آلایندگی خودروهای جدید با وضعیت خودروهای در حال تردد یکسان نیست. در حالی که برای خودروهای تولیدی و وارداتی نو سازوکارهای مشخص‌تری در زمینه کنترل آلایندگی وجود دارد، در بخش ناوگان موجود و مراکز معاینه فنی، رشد متناسبی در نظارت و کنترل انتشار آلاینده‌ها مشاهده نشده است. مقایسه با استانداردهای اتحادیه اروپا نیز فاصله صنعت خودروی ایران با مسیر جهانی کاهش انتشار کربن را نشان می‌دهد.

محدودیت دسترسی به فناوری‌های پیشرفته، دشواری انتقال دانش فنی، کمبود سرمایه‌گذاری، ضعف زنجیره تأمین داخلی و مشکلات تأمین منابع مالی از جمله موانعی هستند که به اعتقاد تهیه‌کنندگان گزارش، سرعت کربن‌زدایی صنعت خودرو را کاهش می‌دهند. توسعه خودروهای برقی و فناوری باتری نیز بدون ایجاد زیرساخت‌های لازم برای شارژ و پشتیبانی فنی، با محدودیت جدی روبه‌رو خواهد بود.

در مقابل، این گزارش حوزه‌هایی مانند توسعه خودروهای برقی، ساخت و تأمین باتری، ایجاد ایستگاه‌های شارژ، نوسازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی و تجاری، مدیریت هوشمند ترافیک و افزایش بهره‌وری انرژی خودروها را از زمینه‌های مستعد سرمایه‌گذاری معرفی می‌کند. گسترش فناوری‌های بازیافت نیز می‌تواند به شکل‌گیری زنجیره ارزش جدیدی در صنعت حمل‌ونقل کشور کمک کند.

قرار است این گزارش با عنوان «تحول کم‌کربن در صنعت؛ صنعت خودرو» در پاویون جمهوری اسلامی ایران در COP31 ارائه شود. این کنفرانس از ۱۸ تا ۲۹ آبان در آنتالیای ترکیه برگزار می‌شود و نمایندگان دولت‌ها، نهادهای بین‌المللی، شرکت‌های خصوصی و سرمایه‌گذاران در آن درباره راهکارهای مقابله با تغییرات اقلیمی و کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای تبادل نظر می‌کنند.

حضور ISQI در این رویداد، علاوه بر معرفی ظرفیت‌های ایران در زمینه آزمون و پایش آلایندگی خودرو، فرصتی برای طرح موانع صنعت خودرو در مسیر کاهش انتشار کربن و معرفی فرصت‌های همکاری و سرمایه‌گذاری در حوزه حمل‌ونقل پاک خواهد بود.